Brykla, busk - intymny gadżet
Na dniach powinnam skończyć gorset* robiony na podstawie egzemplarza z około 1598 roku, w którym została pochowana 22 letnia Pfalzgrafin Dorothea Sabine von Neuberg. W centrum gorsetu znajduje się tak zwana brykla (po angielsku - "busk"), o której chciałam napisać parę słów osobno.
Brykla to listewka robiona z drewna, metalu, kości słoniowej albo innego usztywniacza, która pojawiła się w użyciu w XVI. Szersza od zwykłego usztywniającego fiszbinu, umieszczana była dodatkowo na środku gorsetu w dodatkowej kieszonce i mocowana za pomocą sznurowania.
Na początku brykla miała jedynie charakter praktyczny - miała wzmocnić działanie gorsetu, rozdzielić piersi oraz pomóc w utrzymaniu prostej sylwetki i spłaszczeniu brzucha. Miejsce, w którym się znajdowała, przywoływało niegrzeczne myśli a to sprawiło, że z czasem brykla stała się bardzo intymnym i zdobnym akcesorium. Zaczęły królować na niej bogato rzeźbione motywy, zwłaszcza miłosne takie jak przedstawienia Amorów i wyryte serca, nie rzadko pojawiały się też deklaracje albo inicjały kochanka, od którego dama dostała ją w prezencie. Przykładowo na poniższej brykli w jej górnej części wyrzeźbiono napis: "Moja miłość jest czysta" a w dolnej, wraz z domkiem: "Miłość ich połączy".
Interesujące wyznanie pojawia się na brykli należącej do Marii Ludwiki Orleańskiej. Z przodu widnieje napis: "Jak ja zazdroszczę Ci szczęścia, które jest Twoim, spoczywania miękko na jej białych, jak kość słoniowa, piersiach. Pozwól nam, jeśli uważasz to za stosowne, podzielić tę chwałę między nas. Ty będziesz tam dniem, a ja będę nocą" [...] "Czy będę żywy czy martwy, chcę aby moje serce było Twoje". Na odwrocie pojawiają się dodatkowe inskrypcje: "Wierność ponad wszystko" i "Moje oczy dla każdego, moje serce dla Ciebie".
* Wiem, że słowo gorset weszło w powszechne użycie w XIX wieku i wyparło wówczas inne nazwy ale mam mega problem z tłumaczeniem terminów pair of bodies (XVI wiek) czy stays (XVII- XVIII wiek) z języka angielskego dlatego, jeżeli pozwolicie, jako amator chciałabym pozostać przy wyświechtanym gorsecie, jako ogólnej nazwie dla tego rodzaju garderoby. Warto wiedzieć, że Anna Moryto wszystkie gorsety z przed XIX wieku nazywa "sznurówkami".
Marta
źródło:
Clothing and Fashion. American Fashion from Head to Toe Mary D. Doering, Patricia Hunt-Hurst, Heather Vaughan Lee, Jose Blanco
Brykla to listewka robiona z drewna, metalu, kości słoniowej albo innego usztywniacza, która pojawiła się w użyciu w XVI. Szersza od zwykłego usztywniającego fiszbinu, umieszczana była dodatkowo na środku gorsetu w dodatkowej kieszonce i mocowana za pomocą sznurowania.
Na początku brykla miała jedynie charakter praktyczny - miała wzmocnić działanie gorsetu, rozdzielić piersi oraz pomóc w utrzymaniu prostej sylwetki i spłaszczeniu brzucha. Miejsce, w którym się znajdowała, przywoływało niegrzeczne myśli a to sprawiło, że z czasem brykla stała się bardzo intymnym i zdobnym akcesorium. Zaczęły królować na niej bogato rzeźbione motywy, zwłaszcza miłosne takie jak przedstawienia Amorów i wyryte serca, nie rzadko pojawiały się też deklaracje albo inicjały kochanka, od którego dama dostała ją w prezencie. Przykładowo na poniższej brykli w jej górnej części wyrzeźbiono napis: "Moja miłość jest czysta" a w dolnej, wraz z domkiem: "Miłość ich połączy".
 |
| brykla, kość słoniowa, XVII wiek, via The Metropolitan Museum of Art |
 | ||
| brykla, kość słoniowa, XVII wiek, via The Metropolitan Museum of Art |
Interesujące wyznanie pojawia się na brykli należącej do Marii Ludwiki Orleańskiej. Z przodu widnieje napis: "Jak ja zazdroszczę Ci szczęścia, które jest Twoim, spoczywania miękko na jej białych, jak kość słoniowa, piersiach. Pozwól nam, jeśli uważasz to za stosowne, podzielić tę chwałę między nas. Ty będziesz tam dniem, a ja będę nocą" [...] "Czy będę żywy czy martwy, chcę aby moje serce było Twoje". Na odwrocie pojawiają się dodatkowe inskrypcje: "Wierność ponad wszystko" i "Moje oczy dla każdego, moje serce dla Ciebie".
 |
| brykla Marii Ludwiki Orleańskiej , XVII wiek, metal, via The Metropolitan Museum of Art |
 |
| brykla, 1755 rok, drewno, via Victoria and Albert Museum |
* Wiem, że słowo gorset weszło w powszechne użycie w XIX wieku i wyparło wówczas inne nazwy ale mam mega problem z tłumaczeniem terminów pair of bodies (XVI wiek) czy stays (XVII- XVIII wiek) z języka angielskego dlatego, jeżeli pozwolicie, jako amator chciałabym pozostać przy wyświechtanym gorsecie, jako ogólnej nazwie dla tego rodzaju garderoby. Warto wiedzieć, że Anna Moryto wszystkie gorsety z przed XIX wieku nazywa "sznurówkami".
Marta
źródło:
Clothing and Fashion. American Fashion from Head to Toe Mary D. Doering, Patricia Hunt-Hurst, Heather Vaughan Lee, Jose Blanco
Komentarze
Prześlij komentarz