Moda w krainie Karkonosza

          Kocham góry, zwłaszcza Karkonosze. Może nie są najwyższe, może nie zawsze w zimie można pojeździć na desce bo śniegu zwykle o połowę mniej niż u czeskich sąsiadów, ale jest w nich coś wyjątkowego, co sprawia, że często o nich myślę i z przyjemnością do nich wracam. Kto wie, może to zasługa Liczyrzepy, Karkonosza, Rubezahla czy innego Ducha Gór. Niedawno podczas wizyty w Muzeum Etnograficznym w Warszawie, pierwszą rzeczą, która rzuciła mi się w oczy była gablota z ludowymi czepcami z przedwojennego Dolnego Śląska i potraktowałam to jako znak do zgłębienia tematu.

Stroje regionalne noszone były jeszcze w XIX wieku - chociaż u schyłku stulecia nosiły je już tylko kobiety, a też dość mała grupka. .

widok na Śnieżkę/ via dolny-slask,org.pl

          Dolny Śląsk od zawsze był swego rodzajem tyglem kulturowym. Niegdyś był krainą słowiańskich Ślężan, mieszkali tu też podobno germańscy Silingowie. Potem Niemcy, Żydzi, Czesi i Polacy zamieszkujące te ziemie, wpłynęli na różnorodność lokalnej kultury, a także w modzie wytworzył się odrębny, regionalny styl.

Stroje ludowe Dolnego Śląska zaczęły wychodzić z użycia w XIX wieku. Najdłużej tradycja utrzymała się w okolicach Jeleniej Góry z "centrum mody" w Szklarskiej Porębie czyli niemieckim Schreiberhau - miejscowe kobiety nosiły jeszcze typową garderobą do końca XIX wieku.

Wśród Pań królowały zdobne czepce, które są charakterystycznym elementem stroju dolnośląskiego.W Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu znajduje się zachowanych 320 sztuk z XIX wieku. Czepiec świadczył o statusie społecznym i materialnym kobiety, dlatego nie rzadko do szycia stosowano drogie tkaniny i zdobiono haftami. Taki czepiec a najlepiej kilka, stanowiły lokatę kapitału.

kiepskie zdjęcie mojego autorstwa /Muzeum Etnograficzne w Warszawie

kiepskie zdjęcie nr 2/ Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Czepce dolnośląskie dzieliły się na trzy kategorie i szyte były kolejno z jednego, dwóch lub trzech części materiału.

czepiec z kolekcji Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze

Niektóre dodatkowo posiadały tak zwaną brodę czyli kryzę otulającą szyję z mocno usztywnionej tkaniny. Czepce były popularne we wszystkich stylach stroju ludowego na Dolnym Śląsku i noszone były także przez elegantki z gór.

czepiec z tzw. brodą via Muzeum Etnograficzne Odział Muzeum Narodowego we Wrocławiu/ www.strojeludowe.net

Reszta stroju kobiecego składała się ze spódnicy, na której przepasany był biały fartuch wykończony koronką, zapaski, kaftanu czyli bufiastej kurteczki i trójkątnej chusty noszonej na ramionach.

Męski strój ludowy prezentował się bardzo elegancko. Charakterystycznym elementem karkonoskiego (i dolnośląskiego generalnie) mężczyzny był czarny cylinder. Reszta stroju składała się z koszuli, kamizelki, oczywiście spodni i okrycia wierzchniego. Całość utrzymana raczej w ciemniejszych kolorach. Szykownym dodatkiem był kieszonkowy zegarek i laska z metalową gałką i fajka z długim cybuchem.

 uśmiech tego Pana <3 via dolny-slask.org

Festyn folklorystyczny w Szkarskiej Porębie, lata 30ste/via dolny-slask.org.pl

          W latach 30-stych XX wieku wzrosło ponownie zainteresowanie lokalnymi strojami. Zaczęto cyklicznie organizować festyny folklorystyczne, na których mieszkańcy dolnośląskich miast, wsi i miasteczek, mogli a na powinni wystroić się w kostiumy regionalne i podarować im drugie życie

Rok 1935, Szklarska Poręba Kurpark - obecnie Esplanada/ via dolny-slask.org.pl

       
           Po drugiej wojnie światowej styl karkonoski bezpowrotnie zniknął. Nie pozostał nikt, kto mógłby tradycję kontynuować, a dla nowych przybyszy, to wszystko było obce, a dla większości raczej niechciane. Do dzisiaj, mimo prób, nie udało się ani wytworzyć własnego stylu mieszkańców Karkonoszy, ani reaktywować tego dawnego, można natomiast zaopatrzyć się w tatrzańską ciupagę i podhalańskie kierpce.


źródła:
www.strojeludowe.net
www.etnograficzna.pl
www.dolny-slask.org.pl